Khi xưởng sản xuất trở thành một phần của tư duy thiết kế

Một ý tưởng thiết kế có giá trị khi có thể trở thành sản phẩm đúng với tinh thần ban đầu. Nhưng giữa bản vẽ và sản phẩm luôn tồn tại một khoảng cách khi vật liệu, kỹ thuật, máy móc, tay nghề và điều kiện sản xuất bắt đầu đặt ra những bài toán mới. Vì thế, vai trò của xưởng sản xuất không phải là “làm theo” mà có thể trở thành một đối tác cùng kiến trúc sư giải quyết bài toán hiện thực hóa thiết kế?

Mộc Kết 7 - sự kiện kết nối cho xưởng tại Bắc Ninh với chủ đề Bàn tròn xưởng mộc: Làm nội thất có giá đã cho thấy rằng để gia tăng biên lợi nhuận, uy tín trên thị trường thì xưởng cần phải tạo ra được giá trị cho riêng mình thay vì cạnh tranh bằng giá.

Khoảng cách giữa ý tưởng thiết kế và năng lực sản xuất

Trong một dự án nội thất, kiến trúc sự, nhà thiết kế nội thất là người đưa ra ý tưởng, tổ chức không gian và định hình ngôn ngữ thẩm mỹ. Nhưng để ý tưởng ấy đi từ bản vẽ đến một sản phẩm hoàn chỉnh, còn cần một năng lực khác: năng lực sản xuất.

Một chi tiết có thể rất hợp lý về mặt thị giác nhưng khó gia công; Hay cấu tạo có thể đáp ứng ý tưởng nhưng không phù hợp với vật liệu được lựa chọn; sản phẩm có kích thước hoặc hình thức đặc biệt có thể đòi hỏi máy móc, kỹ thuật xử lý và trình độ tay nghề mà không phải xưởng nào cũng có. Trong quá trình sản xuất, những vấn đề liên quan đến dung sai, liên kết, bề mặt, lắp đặt hay điều kiện thực tế tại công trường cũng có thể xuất hiện. Nếu xưởng chỉ tiếp nhận bản vẽ như một yêu cầu sản xuất thì sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến tiến độ, chi phí. Từ đó, các lãng phí nhân công, giảm biên lợi nhuận là điều đương nhiên.

Xưởng hiểu về vật liệu sẽ có cách giải các bài toán khi sản xuất

Một xưởng có năng lực vì thế không chỉ cần biết cách làm ra sản phẩm. Họ cần hiểu sản phẩm đó được thiết kế như vậy để làm gì, đâu là yếu tố không thể thay đổi và đâu là phần có thể điều chỉnh để tìm ra phương án khả thi hơn. Khoảng cách giữa thiết kế và sản xuất, không hẳn là trở ngại. Đây có thể trở thành điểm hai bên bổ sung năng lực cho nhau.

Xưởng không chỉ là đơn vị gia công

Một xưởng chỉ nhận bản vẽ sẽ tập trung vào câu hỏi: “Làm thế nào để sản xuất đúng cái này?” Một xưởng có tư duy đối tác sẽ đặt thêm những câu hỏi khác: “Ý đồ của thiết kế là gì?”, “Có cách nào hiện thực hóa tốt hơn không?”, “Vật liệu này có phù hợp với cấu tạo không?”, “Chi tiết này có rủi ro gì khi sản xuất và lắp đặt?”, “Có thể tối ưu ở đâu mà không làm mất đi tinh thần thiết kế?” Những câu hỏi đó đưa xưởng ra khỏi vai trò đơn thuần là đơn vị gia công.

Khi hiểu được ý đồ của người thiết kế, xưởng có thể sử dụng kinh nghiệm sản xuất để phản hồi ngược lại. Khi hiểu vật liệu, xưởng có thể đề xuất cách xử lý phù hợp hơn. Khi nắm được giới hạn của máy móc và quy trình, xưởng có thể chỉ ra những chi tiết cần điều chỉnh trước khi bước vào sản xuất. Và khi có đủ kinh nghiệm về thi công, xưởng có thể dự đoán những vấn đề có khả năng xuất hiện tại công trường.

Năng lực giải quyết vấn đề sẽ tạo thêm giá trị cho xưởng

Những đề xuất đó không nhằm thay thế vai trò của nhà thiết kế, kiến trúc sư. Ngược lại, xưởng giúp kiểm chứng và bảo vệ ý tưởng thiết kế trong điều kiện thực tế. Đây là một thay đổi khá quan trọng trong cách hai bên làm việc. Kiến trúc sư, nhà thiết kế không phải lúc nào cũng cần một xưởng có thể làm mọi thứ theo bản vẽ mà không đặt câu hỏi. Với những dự án phức tạp, điều có giá trị hơn là một xưởng đủ hiểu nghề để biết khi nào cần làm đúng, khi nào cần trao đổi và khi nào cần đề xuất một phương án khác. Từ góc độ đó, năng lực của xưởng ngoài máy móc hay số lượng sản phẩm có thể sản xuất, còn cần có khả năng chuyển một ý tưởng thành một giải pháp có thể làm được.

Từ xưởng gia công đến trở thành đối tác

Khi xưởng tham gia sâu hơn vào quá trình hiện thực hóa thiết kế, mối quan hệ với kiến trúc sư, nhà thiết kế cũng có thể thay đổi. Thay vì cách phía thiết kế hoàn thành bản vẽ rồi chuyển sang xưởng, hai bên có thể bắt đầu trao đổi từ sớm hơn, cùng nhìn vào những vấn đề mà dự án đặt ra và chia sẻ phần việc dựa trên thế mạnh của mỗi bên.

Kiến trúc sư, nhà thiết kế giữ vai trò dẫn dắt về ý tưởng, không gian, thẩm mỹ và trải nghiệm. Xưởng đóng góp hiểu biết về vật liệu, kỹ thuật, cấu tạo, sản xuất và khả năng hiện thực hóa. Khi hai năng lực này gặp nhau đủ sớm, nhiều vấn đề có thể được giải quyết ngay từ trước khi sản phẩm bước vào dây chuyền. Xưởng không nhất thiết phải trực tiếp thiết kế toàn bộ sản phẩm hay thay thế vai trò của kiến trúc sư, nhà thiết kế, xưởng vẫn có thể trở thành một phần của quá trình phát triển thiết kế thông qua khả năng thử nghiệm, phản hồi, đề xuất và hoàn thiện giải pháp.

Xưởng là đối tác của nhà thiết kế

Cách làm này cũng là một hướng để xưởng tạo ra giá trị. Khi chỉ nhận gia công, xưởng thường được đánh giá chủ yếu bằng giá, tiến độ và khả năng đáp ứng. Khi tham gia vào quá trình giải bài toán thì năng lực chuyên môn, kinh nghiệm xử lý và khả năng phối hợp trở thành một phần của giá trị mà xưởng mang đến.

Tại Mộc Kết 07 - Bàn tròn Xưởng Mộc: Làm nội thất có giá tại Bắc Ninh được tổ chức ngày 11/9 vừa qua, những câu chuyện từ những người trực tiếp điều hành và làm việc trong ngành cũng cho thấy một xu hướng rõ ràng: xưởng muốn thoát khỏi cạnh tranh bằng giá cần tạo ra những lý do khác để khách hàng và đối tác lựa chọn mình. Trong đó, năng lực hiểu thiết kế và cùng giải quyết vấn đề là một hướng đi được các diễn giả gợi mở.

Khoảng cách giữa ý tưởng và sản xuất không chỉ được xem là phần việc của xưởng sau khi thiết kế hoàn tất. Nếu được kết nối từ sớm, đó có thể trở thành không gian hợp tác để kiến trúc sư, nhà thiết kế và xưởng cùng tạo ra một giải pháp tốt hơn. Khi ấy, xưởng không còn chỉ “biết làm” mà trở thành người cùng nhà thiết kế “giải bài toán”.